باشگاه خبرنگاران جوان - هر کس نام شمشک را بشنود، بی‌درنگ یاد برف و پیست اسکی می‌افتد؛ جایی که ورزشکاران و عاشقان زمستان هر سال برای اسکی، سورتمه‌سواری و تماشای کوه‌های سفیدپوش راهی آن می‌شوند. اما شمشک فقط در زمستان زنده نیست. این منطقه‌ی کوهستانی در دامنه‌های جنوبی البرز، در بهار و تابستان، چهره‌ی دیگری هم دارد؛ چهره‌ای سبز، خنک و آرام، برای فرار از گرمای تهران.

روستای شمش و منطقه شمشک، ترکیبی از طبیعت کوهستانی، تاریخ محلی، چشمه‌های زلال و هوای خنک است. از معدن‌های قدیمی تا پیست بین‌المللی اسکی، از چشمه‌ی آفتاب ندیده تا امامزاده صفوی، هر گوشه‌اش روایتگر پیوند انسان با کوه و طبیعت است.

اگر می‌خواهید چند ساعت از شهر فاصله بگیرید و در کنار برف و چشمه نفس تازه کنید، شمشک همان جایی است که دنبالش می‌گردید.

شمشک در شمال‌شرقی تهران و در مسیر جاده‌ی لواسان – فشم – میگون – شمشک – دربندسر قرار دارد. این مسیر یکی از زیباترین مسیرهای کوهستانی استان تهران است؛ جاده‌ای پرپیچ‌وخم که در هر فصل، رنگ و حال و هوای خاص خود را دارد.

منطقه‌ی شمشک شامل چند روستا و محله است:

شمشک بالا

شمشک پایین

سفیدستان

جیرود

درود

دربندسر

هرکدام از این روستاها طبیعت و حال‌وهوای مخصوص خود را دارند، اما همه با یک ویژگی مشترک شناخته می‌شوند: هوای پاک، کوه‌های بلند، چشمه‌های زلال و مردمی مهمان‌نواز.

در میان این روستاها، شمش یکی از قدیمی‌ترین و اصیل‌ترین‌هاست. نام شمشک در واقع از واژه‌ی «شمش» گرفته شده که در گذشته به معنای معدن فلز یا سنگ‌های ارزشمند بوده است. این منطقه از قدیم محل استخراج سنگ و فلزات بوده و همین سابقه‌ی معدنی، هنوز هم در ذهن محلی‌ها و نام منطقه باقی مانده است.

در روزگاری نه‌چندان دور، شمش محل رفت‌وآمد معدن‌کاران و کوه‌نوردانی بود که برای کار یا تفریح به این ارتفاعات می‌آمدند. امروز از آن معادن قدیمی کمتر نشانی مانده، اما طبیعت بکر و چشمه‌های فراوان منطقه، همچنان پابرجا و دیدنی‌اند.

شمشک را باید سرزمینی با دو چهره دانست:

در زمستان، کوه‌ها با برف پوشیده می‌شوند و پیست‌های اسکی شمشک و دربندسر، میزبان صدها ورزشکار حرفه‌ای و گردشگر علاقه‌مند هستند. این پیست‌ها جزو مجهزترین پیست‌های بین‌المللی کشورند و در روزهای برفی، منظره‌شان چشم‌نواز است.

اما با آمدن بهار و تابستان، برف‌ها آب می‌شوند و چشمه‌ها جان تازه می‌گیرند. در این فصل‌ها، کوچه‌باغ‌های روستاها، صدای جویبار، و نسیم خنک کوهستانی، برای کسانی که از گرمای شهر خسته‌اند، بهترین پناهگاه هستند.

شمشک و روستاهای پیرامونش پر از چشمه‌های کوچک و بزرگ است که از دل کوه‌ها می‌جوشند و به سمت دره سرازیر می‌شوند. هرکدام از این چشمه‌ها داستانی دارند، اما یکی از معروف‌ترینشان، «چشمه آفتاب ندیده» است.

در گذشته، در شمال‌شرق شمشک، چشمه‌ای وجود داشت که همیشه در سایه‌ی کوه قرار داشت و هیچ‌گاه نور مستقیم خورشید بر آن نمی‌تابید. مردم محلی به شوخی و احترام، آن را چشمه آفتاب ندیده نامیدند.

سال‌ها گذشت و تغییرات طبیعی و ساخت‌وساز باعث شد سایه‌ی کوه از بالای آن برداشته شود و حالا آفتاب هم به چشمه می‌تابد، اما نامش همچنان همان است.

مسافران هنوز برای دیدن آن می‌روند، آب سرد و زلالش را می‌نوشند و عکس یادگاری می‌گیرند.

اگر به شمش یا شمشک سفر کنید، دیدنی‌های بسیاری در اطراف‌تان انتظار شما را می‌کشند:

یکی از مشهورترین پیست‌های اسکی ایران که هم در زمستان برای اسکی و هم در تابستان برای گردش و عکاسی از مناظر کوهستان، جذاب است.

در چند کیلومتری شمشک، آبشار زیبایی قرار دارد که از دل کوه فرو می‌ریزد و صدایش در سکوت دره می‌پیچد. مسیر دسترسی‌اش کمی پیاده‌روی نیاز دارد، اما ارزشش را دارد.

بقعه‌ی متبرکه‌ای در دل شمشک است که قدمت آن به دوره‌ی صفویه بازمی‌گردد. آرامگاه در فضای سبز و آرامی واقع شده و جزو آثار ملی ثبت شده است.

در فصل تابستان، این کوچه‌ها با دیوارهای سنگی، درختان گردو، سیب و آلو قرمز رنگ، منظره‌ای خیال‌انگیز دارند.

مردم منطقه شمشک از ساکنان قدیمی مناطق کوهستانی شمیرانات هستند. زندگی‌شان از دیرباز با طبیعت گره خورده است؛ از کشاورزی و دامداری گرفته تا گردشگری و اسکی.

در گفت‌وگو با بزرگان روستا، داستان‌های زیادی از روزگار معدن و زمستان‌های سخت گذشته شنیده می‌شود. مردم اینجا مهمان‌نوازند و اگر اهل گفتگو باشید، با چای گرم و خاطراتی از روزهای برفی گذشته از شما پذیرایی می‌کنند.

در روستاهای شمشک، هنوز می‌توانید خانه‌های سنگی، سقف‌های شیروانی، اجاق‌های چوبی و صدای زنگ گله‌ها را ببینید؛ زندگی ساده‌ای که با وجود نزدیکی به تهران، هنوز رنگ سنتی خود را حفظ کرده است.

برای بازدید از شمشک یا روستای شمش، دو مسیر اصلی وجود دارد:

مسیر تهران – فشم – میگون – شمشک – دربندسر

از میدان تجریش تا شمشک، حدود ۳۵ تا ۴۰ کیلومتر راه است

مسیر کاملاً آسفالته اما کوهستانی و پرپیچ‌وخم است.

مسیر چالوس – دیزین – دربندسر – شمشک

این مسیر در فصل تابستان دیدنی‌تر است اما طولانی‌تر می‌شود.

برای رانندگی در زمستان، حتماً زنجیر چرخ و تجهیزات ایمنی همراه داشته باشید، چراکه جاده در روزهای برفی لغزنده است.

بهار: فصل شکوفه‌ها و هوای مطبوع، مناسب برای عکاسی و طبیعت‌گردی

تابستان: خنک، سبز و سرشار از صدای چشمه‌ها، پناهگاه خوب از گرمای تهران

پاییز: کوچه‌باغ‌ها با برگ‌های زرد و نارنجی، منظره‌ای شاعرانه پدید می‌آورند

زمستان: زمان رونق پیست‌های اسکی و جشن برف، اما نیاز به آمادگی کامل دارد

کفش مناسب کوه و پیاده‌روی همراه داشته باشید.

لباس گرم حتی در تابستان شب‌ها لازم است.

آب و خوراکی سبک و تمیز برای مسیر ببرید.

در طبیعت زباله نریزید و به چشمه‌ها آسیب نزنید.

اگر در زمستان سفر می‌کنید، پیش از حرکت وضعیت جاده را بررسی کنید.

چون اینجا هم معدن است، هم برف، هم چشمه و هم آرامش.

شمشک جایی است که در فاصله‌ای کوتاه از شلوغی تهران، می‌توان در دل کوه آرام نشست و صدای طبیعت را شنید.

چه برای اسکی در زمستان بروید یا برای قدم زدن میان باغ‌های تابستانی، شمشک همیشه چیزی برای شگفت‌زده کردنتان دارد.

۱۹۶ عنوان کتاب در خصوص شهدای خوزستان در دست چاپ داریم