باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور - با افزایش دمای هوا و رشد مصرف برق در فصل تابستان، مدیریت مصرف انرژی به یکی از مهم‌ترین اولویت‌های صنعت برق کشور تبدیل شده است. استفاده گسترده از وسایل سرمایشی در روز‌های گرم سال، فشار قابل توجهی بر شبکه برق وارد می‌کند و در چنین شرایطی، اجرای برنامه‌های هوشمندسازی شبکه و نصب کنتور‌های هوشمند به عنوان یکی از مؤثرترین راهکار‌ها برای مدیریت مصرف، کاهش ناترازی و جلوگیری از خاموشی‌ها مورد توجه قرار گرفته است.

کارشناسان حوزه انرژی معتقدند بخش قابل توجهی از مصرف برق در ساعات اوج بار مربوط به مشترکان پرمصرف است و کنترل این گروه از مشترکان می‌تواند تأثیر محسوسی بر پایداری شبکه داشته باشد. از سوی دیگر، کنتور‌های هوشمند علاوه بر ثبت دقیق میزان مصرف، امکان پایش لحظه‌ای، اعمال مدیریت بار، اطلاع‌رسانی به مشترکان و اجرای تعرفه‌های هوشمند را فراهم می‌کنند؛ موضوعی که در بسیاری از کشور‌های توسعه‌یافته نیز به عنوان یکی از ارکان اصلی شبکه‌های برق هوشمند شناخته می‌شود.

در همین رابطه، مصطفی رجبی‌مشهدی، معاون وزیر نیرو، در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان با اشاره به اقدامات انجام شده در حوزه هوشمندسازی شبکه برق اظهار کرد: در حوزه هوشمندسازی نیز موفق شده‌ایم ۷ میلیون و ۴۰۰ هزار دستگاه کنترل هوشمند نصب کنیم که با محدودسازی مشترکان پرمصرف، به کاهش ناترازی شبکه برق کمک می‌کند.

این آمار نشان می‌دهد که توسعه تجهیزات هوشمند با سرعت در حال انجام است و وزارت نیرو تلاش دارد با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، مدیریت مصرف برق را از شیوه‌های سنتی به سمت مدیریت هوشمند و داده‌محور سوق دهد البته باید به تکلیف قانونی برنامه هفتم در خصوص این موضوع هم اشاره کرد؛ مطابق تکلیف قانون برنامه هفتم، باید بیش از ۹۰ درصد مصرف انرژی برق کشور تا پایان برنامه هفتم از طریق نصب کنتور‌های هوشمند قرائت شود.

با نصب کنتور‌های هوشمند، به جای اعمال محدودیت‌های گسترده، تمرکز بر مدیریت مصرف مشترکان پرمصرف است تا ضمن حفظ پایداری شبکه، مشترکان کم‌مصرف و خوش‌مصرف کمترین تأثیر را از برنامه‌های مدیریت بار بپذیرند.

از نگاه کارشناسان صنعت برق، کنتور‌های هوشمند تنها یک ابزار اندازه‌گیری نیستند، بلکه بخشی از زیرساخت شبکه هوشمند محسوب می‌شوند. این تجهیزات امکان مشاهده الگوی مصرف، شناسایی مشترکان پرمصرف، تشخیص سریع اختلالات شبکه و اجرای برنامه‌های پاسخگویی بار را فراهم می‌کنند. همچنین اطلاعات حاصل از این کنتور‌ها می‌تواند مبنای تصمیم‌گیری دقیق‌تر برای توسعه شبکه، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها و پیش‌بینی میزان مصرف در دوره‌های مختلف سال باشد.

کارشناسان همچنین معتقدند در روز‌های گرم تابستان که مصرف برق به اوج می‌رسد، اطلاع‌رسانی لحظه‌ای به مشترکان درباره میزان مصرف و هزینه برق، نقش مهمی در اصلاح رفتار مصرفی دارد. تجربه کشور‌های مختلف نشان داده است زمانی که مشترک به صورت برخط از وضعیت مصرف خود آگاه باشد، انگیزه بیشتری برای کاهش مصرف غیرضروری و جابه‌جایی استفاده از وسایل پرمصرف به ساعات کم‌باری خواهد داشت. این موضوع علاوه بر کاهش هزینه خانوارها، از افزایش بار شبکه نیز جلوگیری می‌کند.

از سوی دیگر، توسعه کنتور‌های هوشمند زمینه اجرای تعرفه‌های زمان‌مند را نیز فراهم می‌کند؛ به گونه‌ای که مصرف برق در ساعات اوج بار هزینه بیشتری داشته باشد و مشترکان برای انتقال بخشی از مصرف خود به ساعات کم‌بار تشویق شوند. این سیاست در بسیاری از کشور‌ها موجب کاهش چشمگیر پیک مصرف و افزایش بهره‌وری شبکه شده است.

در مجموع، توسعه سامانه‌های هوشمند اندازه‌گیری و نصب میلیون‌ها کنتور هوشمند را می‌توان یکی از مهم‌ترین اقدامات صنعت برق برای عبور از تابستان‌های گرم و مدیریت ناترازی انرژی دانست. هرچند افزایش ظرفیت تولید برق همچنان ضروری است، اما مدیریت مصرف و استفاده از فناوری‌های هوشمند می‌تواند با هزینه‌ای کمتر، بهره‌وری شبکه را افزایش داده و از بروز خاموشی‌های ناخواسته جلوگیری کند. استمرار اجرای این طرح، همراه با فرهنگ‌سازی عمومی برای مصرف بهینه برق، می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در پایداری شبکه سراسری، کاهش فشار بر نیروگاه‌ها و تأمین برق مطمئن برای مشترکان در روز‌های اوج مصرف ایفا کند.

غزل فروغ فرخزاد در دانشگاه شیراز با رویکرد فرم‌شناسانه بازخوانی شد