خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ و ادب، زینب آزاد: سال‌هاست که دشمنان ایران اسلامی جنگی گسترده رسانه‌ای و روانی علیه کشورمان به راه انداخته‌اند. در این جنگ نرم، بیش از همه نوجوانان و جوانان هدف قرار گرفته‌اند. دشمنان با بهره‌گیری از رسانه و فضای مجازی تمام تلاش خود را می‌کنند، این‌گونه القا کنند که جمهوری اسلامی ایران در تمام عرصه‌های فناوری، علمی، پزشکی، صنعتی، نظامی و... ناتوان است. اما واقعیت چیزی غیر از این تصویر وارونه دارد. در سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی، جوان ایرانی با همت و تلاش، گام‌هایی بزرگ در مسیر خودکفایی و استقلال ایران برداشته است. امروزه پژوهش‌گران و نخبگان ایرانی در در رتبه‌های اول علمی دنیا قرار دارند و دستاوردهای آنان در حوزه‌های مختلف از صنایع نظامی، دفاعی و پزشکی گرفته تا فناوری‌های نوین، نانو و هوافضا نام ایران را بر قله‌های افتخار نشانده است.

با وجود تحریم‌ها و فشارهای گسترده، دشمنان نتوانستند مانع این رشد و پیشرفت شوند. از همین رو، دست به جنگ رسانه‌ای و روانی زدند تا با تحریف واقعیت‌ها و القای ناکارآمدی، ایمان و امید نسل جوان را هدف بگیرند. اما در مقابل این هجمه‌ها رهبر شهید انقلاب، حضرت آیت‌الله امام خامنه‌ای، بارها تاکید کرده‌اند که باید دستاوردها و پیشرفت‌های ایران پس از انقلاب اسلامی را برای جوانان و نوجوانان بازگو کنیم و آنان را با حقیقت ایرانِ قوی آشنا سازیم.

در همین راستا، برای نهادینه‌سازی «گفتمان پیشرفت»، دومین «جایزه ملی روایت پیشرفت» به‌عنوان یک رویداد ملی با رسالت تقویت اعتمادبه‌نفس ملی و بازشناسی توانمندی‌های ایران برگزار شد. این جایزه، بستری است برای شناسایی و حمایت از راویان پیشرفت ایران؛ کسانی که با آثار خود تصویری واقعی، امیدبخش و اتکاپذیر از مسیر رشد و توانایی‌های کشور ارائه می‌دهند. دومین دوره این جایزه در تاریخ 29 بهمن‌ماه 1404 برگزار شد و شامل ده بخش تخصصی از جمله «کتاب»، «شعر»، «آهنگ و نماهنگ»، «هنرهای تجسمی»، «سینما و تلویزیون»، «صنایع فرهنگی و خلاق»، «تبلیغ دینی و هیأت»، «فعالان فضای مجازی»، «خبر، گزارش و مطبوعات»، «آموزش و پژوهش» و «رویدادهای فرهنگی و اجتماعی» بود.

بخش «کتاب» این جایزه نیز به پنج زیربخش تخصصی تقسیم شد: «دفاعی و حکمرانی»، «علمی و فناوری»، «فرهنگی و اجتماعی»، «کودک و نوجوان» و «مطبوعات و مجلات» تقسیم شده بود. در هر زیربخش آثار در سه سطح معرفی شدند: رتبه اول با عنوان «برگزیده»، رتبه دوم با عنوان «دیپلم افتخار» و رتبه سوم با عنوان «شایسته تقدیر».

در بخش «دفاعی و حکمرانی»، کتاب «لب خط» به قلم سمیه جمالی موفق شد «دیپلم افتخار» این دوره را از آن خود کند. در این متن به گفت‌وگویی با سمیه جمالی، نویسنده کتاب «لب خط» پرداخته‌ایم که در ادامه می‌خوانید:

*ایده‌ اصلی این کتاب از کجا شکل گرفت و چه انگیزه‌ای باعث شد سراغ نوشتن آن بروید؟

پیشنهاد نگارش کتاب «لب خط» را از نشر بیست‌وهفت بعثت دریافت کردم. این نشر، موضوعاتی را به من پیشنهاد داد و من نپسندیدم، اما این موضوع فنی و مربوط به بخش مخابرات لشکر بود. از آن جایی‌که به ساختن و پیشرفت کردن علاقه‌مند هستم، این موضوع برایم جذاب بود و آن را انتخاب کردم. مصاحبه‌ها از پیش تدوین شده بود، آن‌ها را خواندم و بعد از آن درخواست چندین جلسه مصاحبه تکمیلی با راوی، یعنی سردار بهشتی را داشتم. همان‌طور که گفتم، این موضوع برایم جالب بود، این‌که ما در مخابرات لشکر و در زمان جنگ، دستمان خالی بود و تقریباً امکاناتی نداشتیم اما توانستیم در این زمینه رشد کنیم و به پیشرفت برسیم. بنابراین تمایل داشتم، تمام اصطلاحات تخصصی مخابرات لشکر را یاد بگیرم تا بتوانم به مخاطب هم منتقل کنم. اگر با راوی کتاب، سردار بهشتی جلسات مصاحبه تکمیلی را نمی‌گذاشتم و آن اصطلاحات را به درستی متوجه نمی‌شدم، در نتیجه نمی‌توانستم به مخاطب نیز منتقل کنم. انجام این مصاحبه‌های تکمیلی و کنکاش در یادگیری اصلاحات تخصصی برای من چالش بزرگی بود، برای سردار بهشتی این موارد جا افتاده بود و لزومی نداشت در مصاحبه‌ها درباره مدل بی‌سیم‌های خشکی و دریایی صحبت کنند اما من با کنجکاوی از او می‌خواستم این‌ مدل‌ها و اصطلاحات را بیشتر توضیح دهند. خیلی تلاش کردم تا بتوانم به درستی این موضوعات را درک کنم و به مخاطب به صورت ساده منتقل کنم. مخاطب این کتاب یک فرد عام است که قرار است خاطراتی درباره پیشرفت ایران در حوزه مخابراتی جنگ هشت‎‌ساله دفاع مقدس بخواند، بنابراین باید همه چیز برای او به ساده‌ترین شکل ممکن باشد.

*همان‌طور که می‌دانید، رهبر شهید انقلاب در پاسخ به گزارش رئیس حوزه هنری پیرامون روند برگزاری دومین «جایزه ملی روایت پیشرفت»، پیامی را خطاب به اهالی پیشرفت و دست‌اندرکاران این جایزه صادر فرمودند. پیام رهبر شهیدمان چه تأثیری بر نگاه شما گذاشت؟ آن لحظه دریافت پیام برایتان چطور گذشت و چه انگیزه‌ای برای ادامه مسیر به شما داد؟

وقتی این پیام خوانده می‌شد، من در اختتامیه «جایزه ملی روایت پیشرفت» حضور داشتم و واقعاً احساس بسیار خوبی بود. تمام آن برنامه و اهدای جوایز یک طرف، و آن پیام برای من یک چیز دیگر بود. پس از اتمام برنامه، این پیام را برای اطرافیانم می‌فرستادم و می‌گفتم: ببینید رهبر برای ما چه پیامی داده است. درحالی‌که من به‌عنوان نویسنده با نوشتن آن کتاب به وظیفه‌ام عمل کردم و روایت کردن و نوشتن را وظیفه خودم می‌دانم، اما این‌که فکر کنم کاری را که وظیفه‌ام است و خیلی هم کار شاقی نیست، رهبر کشورم بابتش پیام تشکر فرستاده باشد، برایم بسیار ارزشمند بود. این یعنی ما فعالان روایت پیشرفت، مورد توجه رهبر قرار گرفتیم و واقعاً حس خیلی خوبی بود. پیام رهبر شهیدمان، برای من بسیار اثرگذار بود، به‌گونه‌ای که باعث شد در جنبه‌های مختلف، نقاط مثبت و پیشرفت را ببینم و بتوانم آن‌ها را روایت کنم. چند روز پس از آن برنامه، جنگ تحمیلی رمضان اتفاق افتاد و رهبر ما شهید شدند. در آن زمان، به‌جای این‌که بروم سراغ عکسی از ایشان، رفتم سراغ این لوح تقدیر که بخشی از پیام رهبر در آن بود. با خود می‌گفتم که رهبر شهیدمان، در میان تمام مشغله‌هایش، چقدر برای ما ارزش قائل بود و برای ما پیام فرستاد. این موضوع باعث شد که این لحظه، شاید به‌عنوان یکی از لحظات بسیار ماندگار در روزهای جنگ برای من ثبت شود.

*به نظر شما، دبیرخانه «جایزه ملی روایت پیشرفت» و برگزاری این رویداد، چه میزان در حمایت از راویان پیشرفت و پررنگ کردن دستاوردهایشان مؤثر بوده است؟

دبیرخانه «جایزه ملی روایت پیشرفت» تنها به برگزاری این رویداد بسنده نمی‌کند، بلکه در طول سال نیز سلسله نشست‌هایی را پیرامون کتاب‌های روایت پیشرفتی برگزار می‌کرد. من در این نشست‌های دبیرخانه حضور داشتم و شاهد بودم که کتاب‌ها از جنبه‌های مختلف مورد بررسی قرار می‌گرفتند. در این جلسات، درباره خودِ روایت پیشرفت، ابعاد گوناگون پیشرفت در حوزه‌های مختلف، و این‌که پیشرفت تنها به معنای تجهیز یک مکان نیست، صحبت می‌شد. پیشرفت می‌تواند مربوط به گروه‌هایی باشد که برای رسیدن به هدفی فعالیت می‌کنند، یا حتی حرکتی باشد که لزوماً جنبه اقتصادی ندارد، اما در جهت پیشرفت مملکت اتفاق می‌افتد. بنابراین، دبیرخانه «جایزه ملی روایت پیشرفت» صرفاً برگزارکننده جایزه نبوده است و می‌تواند در طول سال به همین اندازه فعال باشد، جایگاهی مؤثر ایفا کند و به شکلی مداوم و باز به مقوله روایت پیشرفت توجه کند.

*در حال حاضر کتاب دیگری با محوریت روایت پیشرفت در دست نگارش دارید؟

از زمانی که با دبیرخانه «جایزه ملی روایت پیشرفت» آشنا شدم، تعریفم از «روایت پیشرفت» تغییر کرده است. به همین خاطر، درحال‌حاضر مشغول نوشتن رمان نوجوانی هستم که درباره جنگ دوازده‌روزه است، اما در آن به موضوعات پیشرفت کشور در زمینه‌های نظامی و غیره نیز توجه شده است. از سوی دیگر، این روزها مشغول نوشتن روایت‌های جنگ رمضان هستم که با مفهوم پیشرفت مرتبط است؛ یعنی همان سطح مردمیِ پیشرفت. منظورم این است که آدم‌ها از یک سطح، به سطح بالاتری از بلوغ اجتماعی، سیاسی و درک و آگاهی می‌رسند که از دیدگاه من، این خودِ پیشرفت است. با جمعی از نویسندگان و فعالان فرهنگی، گروهی داریم به نام «خانه» که این هم حرکت جالبی بود. در این روزها، بسیاری از این گروه‌ها و حرکت‌های کوچک را دیدم که افراد جمعی دور هم گرد می‌آیند و به یک حرکت سازمان‌یافته می‌رسند؛ به‌نظر من، تمام این‌ها «روایت پیشرفت» است. البته این موضوع بستگی به این دارد که ما دامنه روایت پیشرفت را چقدر گسترده ببینیم. مثلاً در روایت جنگ، تصور می‌کنیم که حتماً باید در نقطه‌ای نظامی باشیم تا بتوانیم آن را روایت کنیم، اما وقتی به بطن جامعه و خیابان می‌آییم، جایی که شاید کسی به آن توجه نکند، می‌بینیم که از مردم عادی هم می‌توان روایت جنگی جمع‌آوری کرد.

«من اینجا ریشه در خاکم»، از شعر مشیری تا فضای مجازی